Bolalar huquqlarini himoya qilish haqida gap ketganda, avvalo ularning har kuni vaqt o‘tkazadigan muhiti — bog‘cha va maktab yodga tushadi. Bola bu joylarda bilim olishi bilan birga, o‘zini xavfsiz his qilishi, sha’ni va qadr-qimmati hurmat qilinishiga ishonishi kerak.

Senatning 17-yalpi majlisida ma’qullangan qonun ana shu masalalarga oid huquqiy kafolatlarni kuchaytirishga qaratilgan. Unga ko‘ra, ta’lim tashkilotlarida tarbiya va ta’lim berish jarayonida voyaga yetmagan bolaga nisbatan jismoniy zo‘ravonlik ishlatish yoki uni tahqirlash uchun ma’muriy javobgarlik belgilanmoqda.

Qonunda yana bir cheklov nazarda tutilgan: pedagogik faoliyati davomida voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy yoki ruhiy zo‘ravonlikka oid huquqbuzarlik sodir etgani uchun ma’muriy javobgarlikka tortilgan shaxs bir yil davomida maktabgacha ta’lim tashkilotida pedagog bo‘lib ishlay olmaydi.

Bizningcha, bu o‘zgarishlarning ahamiyati zo‘ravonlikka munosabatni aniq belgilashidadir. Bolani urish yoki tahqirlashni “tarbiya usuli” deb oqlab bo‘lmaydi. Qonuniy javobgarlik bilan bir qatorda, ta’lim muassasalarida bolalarning murojaatini eshitish, holatni xolis ko‘rib chiqish va zo‘ravonlikning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaslik ham muhim.

Hujjat bolalarning moddiy ta’minoti masalasiga ham daxldor. Davlat yoki nodavlat muassasasining to‘liq ta’minotida bo‘lgan bola uchun ota yoki onani aliment to‘lashdan ozod qilishga yo‘l qo‘yilmasligi belgilanmoqda. Bu qoida bolaning muassasada yashashi ota-onaning uni ta’minlash majburiyatini bekor qilmasligini anglatadi.

Shuningdek, yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni oilaga tarbiyaga berishda ularning qarindoshlariga ustuvor o‘rin ajratilmoqda: qonunda ularni faqat qarindoshlariga berish qoidasi nazarda tutilgan. Bunday yondashuv bolaning o‘ziga tanish oilaviy muhit va yaqinlari bilan aloqasini saqlashga xizmat qilishi mumkin. Shu bilan birga, har bir holatda qarindoshlikning o‘zi yetarli mezon bo‘lib qolmasligi, bolaning xavfsizligi va manfaatlari birinchi o‘rinda turishi zarur.

Senatorlar qonunni ma’qulladi. Endilikda uning ko‘zlangan maqsadga erishishi qoidalar amalda qanday qo‘llanishiga ham bog‘liq: bola zo‘ravonlikdan himoyalanishi, unga nisbatan majburiyatlar bajarilishi va uning taqdiri bilan bog‘liq qarorlarda manfaatlari ustuvor bo‘lishi kerak.